11-06-07

De jaren dertig

Over reactionair gesproken.  Wouter Beke, de ‘huisideoloog’ van de christen-democratische CD&V werd in het begin van de maand geïnterviewd in De Morgen of De Standaard (ik heb het stuk niet bij de hand, maar de inhoud is mij bijgebleven).

In die tekst antwoordt Beke op een vraag iets in de zin van: “Men zegt wel dat wij met ons verhaal over waarden terug willen naar de jaren vijftig, maar dat is niet zo. Wij willen eerder terug naar de jaren dertig, naar het personalisme als alternatief voor het kapitalisme en het communisme.”

Ik dacht toen al meteen: terug naar de jaren dertig, is dat wel zo’n goed idee? De christen-democratie uit de jaren dertig, dat lijkt mij bijzonder onsmakelijk. Christelijke politiek in de jaren dertig, dat doet mij denken aan Charles Maurras en de Action Française, de katholieke nationalistische en reactionaire beweging, die zich in haar verzet tegen democratie en laïcisering verbond met de nazi’s. Ex-NVA-bestuurslid Eric Defoort publiceerde er in 1978 een dik boek over.

Gelukkig hoeven hedendaagse denkers geen dikke boeken meer te lezen.  Op de website van Wouter Beke staat, weliswaar niet makkelijk te ontcijferen, een lang essay over de oorsprong van het personalisme en de rol ervan in de Vlaamse christen-democratie.  Daaruit dit fragment, over een van de grondleggers van het gedachtegoed,  Emmanuel Mounier:

“Net als het fascisme was Mounier op zoek naar een maatschappelijk alternatief voor het liberale kapitalistische individualisme en het tirannieke communistische collectivisme. Was dit fascisme niet een nieuw instrument, onconventioneel, dat oude (klassen-)tegenstellingen probeerde te overstijgen, weg van het vulgaire materialistische marxisme èn van het onmenselijke kapitalisme? Beantwoordde dit concept niet aan de principes van een personalistische en communautaire revolutie? Mounier, die een man van actie en engagement was, kon niet onbewogen blijven bij dit nieuw fenomeen. De diatribes van Mounier pasten volledig in de fascistische propagandamachine.

Zijn maatschappijkritiek was overeenstemmend met die van het fascisme, maar de alternatieven verschilden. Het is enerzijds dus onterecht Emmanuel Mounier te plaatsen in het rijtje van fascisten omdat hij de gevaren van dit systeem maar al te goed besefte, maar anderzijds was zijn analyse over de politieke, sociale en economische crisis wel gelijklopend, of waren er op z'n minst vergelijkingspunten.

Er moet voor ogen worden gehouden dat het fascistisch corporatisme voor een deel beantwoordde aan de oproep voor het herstel der sociale orde in Quadragesimo Anno. Schreef Paus Pius XI in 1931 niet dat "de Staat en alle goed burgers allereerst beogen en nastreven: door de strijd tussen vijandige 'klassen' bij te leggen, een eensgezinde samenwerking tussen de 'beroepsstanden' in het leven te roepen en te bevorderen"? Ook dit zal er voor de katholieke Mounier toe bijgedragen hebben om dit fascisme niet meteen a priori te verwerpen.

Het Italiaanse fascisme had in de jaren twintig en begin van de jaren dertig nog niet de odeur die het op het einde van de jaren dertig en vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog zou krijgen, maar waar veel intellectuelen over gans Europa met bewondering of toch minstens met enige sympathie naar opkeken omdat het werd beschouwd als een degelijk alternatief voor het communisme en voor het liberalisme, dat aan de rand van de afgrond stond. “

Misschien moeten mensen die wat meer tijd hebben, en zich actief bezig houden met partijpolitiek, zich eens verdiepen in de opvattingen van Beke over het personalisme en de rol ervan in de huidige christen-democratie.

21:39 Gepost door durieux in Actualiteit | Permalink | Commentaren (1) | Tags: engerds, verkiezingen |  Facebook |

Commentaren

ziet er inderdaad niet goed uit, is ook de vrees van de partij
dient bestreden te worden

Gepost door: noel slange | 11-06-07

De commentaren zijn gesloten.